Ludność Bartoszyc: ile osób mieszka w mieście, jak ubywa i skąd te liczby

Bartoszyce liczyły 20 767 mieszkańców według stanu GUS na 31 grudnia 2025 r. Liczba spada od lat: od 2016 r. ubyło 3 234 osób, czyli 13,5%. Miasto zajmuje 11,79 km², a gęstość zaludnienia sięga ok. 1 761 osób na km². To małe, ale gęsto zabudowane miasto nad Łyną. Pod tą samą nazwą statystyka prowadzi też gminę wiejską Bartoszyce i powiat bartoszycki. Dlatego liczby, które krążą w sieci, bywają różne, zależnie od tego, którą jednostkę i który dzień roku ktoś akurat opisuje.

Ile mieszkańców mają Bartoszyce?

Bartoszyce liczyły 20 767 mieszkańców na 31 grudnia 2025 r., według stanu Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) z Banku Danych Lokalnych. Rok wcześniej, na koniec 2024 r., było to 21 055 osób, a dwa lata wcześniej, na koniec 2023 r., 21 314. Miasto ma status gminy miejskiej, kod TERYT 2801011.

W mojej dawnej pracy bibliotecznej liczba bez daty stanu bywała bezużyteczna: zawsze sprawdzałam najpierw, na jaki dzień. GUS podaje ludność gmin raz w roku, według stanu na 31 grudnia, licząc osoby zameldowane, a nie te, które faktycznie mieszkają w mieście.

Wikipedia podaje 21 314 mieszkańców, ale według stanu na 1 stycznia 2024 r. — to nie inna liczba, tylko ten sam dzień: 31 grudnia 2023 r. widziany z drugiej strony kalendarza. Geoportal-krajowy.pl notuje z kolei 21 055 osób i 319. miejsce wśród gmin w Polsce pod względem liczby ludności, stan z końca 2024 r., zgodny z GUS.

Jak zmieniała się liczba mieszkańców od 2016 roku?

Czy liczba mieszkańców Bartoszyc spada? Tak, w każdym roku szeregu 2016–2025, bez wyjątku.

Z 24 001 osób w 2016 r. do 20 767 w 2025 r. ubyło 3 234 mieszkańców, 13,5% w dziewięć lat, średnio ok. 360 rocznie. To tyle osób, ile mieszka w niejednym bartoszyckim osiedlu, rozłożone na dziewięć lat zamiast na jedną ulicę. Licząc tylko od 2020 r., spadek sięga 7,3%.

Największy roczny ubytek w całym szeregu przypada na 2020 r.: 878 osób, ponad dwa razy więcej niż w sąsiednich latach. GUS, Bank Danych Lokalnych, nie podaje przyczyny tego wyniku; ten rok czytam jako punkt zwrotny w szeregu, nie jako opis dwunastu miesięcy wyjazdów.

Dlaczego ludzi ubywa?

Liczba mieszkańców zmienia się z dwóch powodów naraz: z przyrostu naturalnego, czyli różnicy między urodzeniami a zgonami, i z migracji, czyli różnicy między zameldowaniami a wymeldowaniami. GUS liczy osoby zameldowane, więc statystyka nie widzi nikogo, kto mieszka w mieście bez meldunku, ani nikogo, kto się wymeldował.

Dla samego miasta urzędy nie publikują osobno liczby urodzeń, zgonów ani salda migracji, tylko wynik końcowy, czyli stan na 31 grudnia. Mechanizm widać za to na sąsiedniej gminie wiejskiej Bartoszyce, otaczającej miasto. Według zestawień poland.gg i mscanner.pl za GUS, w 2025 r. urodziło się tam 51 dzieci, zmarło 102 osoby, a saldo migracji wyniosło −22. To dane gminy wiejskiej, nie miasta, choć mechanizm działa tak samo po obu stronach granicy administracyjnej.

Z perspektywy biblioteki widać, że najpierw ubywa roczników, które kończą szkołę i wyjeżdżają z miasta. Ubytku osób zameldowanych nie warto mylić z pustymi mieszkaniami.

Jaką powierzchnię mają Bartoszyce?

Bartoszyce zajmują 11,79 km² (dane Wikipedii za GUS). Przy stanie ludności na 1 stycznia 2024 r. dawało to gęstość zaludnienia 1 807,8 osoby na km²; przy ludności z końca 2025 r. (20 767) wychodzi już ok. 1 761 osób na km². Miasto się nie powiększyło, tylko ubyło w nim ludzi.

Miasto leży nad Łyną, na Nizinie Sępopolskiej, w jej dolnym biegu, na wysokości 41 m n.p.m. Kilka parametrów porządkuje skalę: – tereny zieleni: 13,65% powierzchni (14. miejsce w Polsce) – lesistość: 7,8% – 2443. miejsce wśród gmin w Polsce pod względem powierzchni, ale 48. miejsce pod względem gęstości zaludnienia (geoportal-krajowy.pl)

Wśród samych miast, bez gmin wiejskich, polskawliczbach.pl umieszcza Bartoszyce na 79. miejscu w Polsce pod względem gęstości — różne mianowniki, ten sam wniosek: miasto małe powierzchniowo, ale gęsto zabudowane.

Z planów miasta sprzed 1945 r., które mam w swojej kolekcji, widać, że dawny obrys Bartoszyc jest wyraźnie mniejszy niż dzisiejsze granice administracyjne.

Czy Bartoszyce leżą na Warmii?

Nie, w sensie historycznym: Bartoszyce leżą w Prusach Dolnych, na dawnej pruskiej Barcji, kilkanaście kilometrów na północ od historycznej granicy Warmii. Miasto założono w 1240 r., prawa miejskie otrzymało w 1332 r.; po niemiecku nazywało się Bartenstein, po polsku dawniej Barsztyn.

Tak, w sensie administracyjnym: Bartoszyce leżą w województwie warmińsko-mazurskim, a w latach 1975–1998 należały do województwa olsztyńskiego. Mieszkańcy i tak mówią, że mieszkają na Warmii, bo tak nazywa się województwo; ten magazyn pisze podobnie, gdy używa określenia „północna Warmia”.

Ile osób mieszka w powiecie bartoszyckim?

Powiat bartoszycki liczył 51 335 mieszkańców na koniec 2025 r., według zestawienia poland.gg z danych GUS. Samo miasto Bartoszyce to z tego ok. 40%, a miasto razem z otaczającą je gminą wiejską: ok. 60% ludności powiatu, czyli 30 850 osób.

Gmina wiejska Bartoszyce to osobna jednostka samorządu, otaczająca miasto pierścieniem 31 sołectw i 111 miejscowości; jej urząd mieści się w samym mieście, przy pl. Zwycięstwa 2. Powierzchniowo gmina wiejska jest 36 razy większa od miasta, ale ludności ma o połowę mniej.

Portale statystyczne, które pod hasłem „Bartoszyce” pokazują liczbę 10 083, opisują właśnie tę gminę wiejską, nie miasto. Łatwo się pomylić, jeśli nie sprawdzi się kodu TERYT przy liczbie. W rozmowie „Bartoszyce” oznacza miasto; w statystyce trzeba patrzeć, którą jednostkę ma się przed oczami. Sępopol, najmniejsze miasto powiatu, pokazuje tę samą statystykę w dużo mniejszej skali.

Praca i firmy: co mówią liczby GUS

W 2025 r. w rejestrze bezrobotnych w Bartoszycach było 840 osób, o 650 mniej niż w 2016 r. (1 490), choć o 91 więcej niż rok wcześniej, w 2024 r. (749). To ok. 40 bezrobotnych na 1000 mieszkańców miasta.

Liczba podmiotów gospodarki narodowej w rejestrze REGON, licząc na 10 tys. mieszkańców, wzrosła z 895 w 2016 r. do 1 082 w 2025 r., o 10% wobec 2020 r. Ten wskaźnik rośnie także dlatego, że maleje mianownik: mieszkańców ubywa, więc liczba firm na głowę pnie się w górę, nawet gdy samych firm nie przybywa aż tak szybko. Wskaźniki per capita trzeba czytać razem z tabelą ludności, nie osobno.

Przeciętne wynagrodzenie brutto w powiecie bartoszyckim wzrosło z 3 449,70 zł w 2016 r. do 8 150,88 zł w 2025 r., o 77,6% wobec samego 2020 r. Polskawliczbach.pl umieszcza Bartoszyce na 15. miejscu wśród miast Polski z największym bezrobociem rejestrowanym; te liczby dotyczą miasta, wynagrodzenia zawsze powiatu: dwie różne jednostki w jednej tabeli.

Część mieszkańców pracuje i uczy się w Olsztynie, 72 km stąd; o codziennych dojazdach busem do Olsztyna pisze osobny tekst w tym magazynie.

Skąd te liczby i jak je sprawdzić?

Wszystkie liczby w tym tekście pochodzą z GUS, głównie z Banku Danych Lokalnych, według stanu na 31 grudnia. Różnice między portalami w wyszukiwarce biorą się z dwóch rzeczy. Pierwsza to data stanu (31 grudnia, 1 stycznia albo inny dzień), druga to jednostka: miasto albo gmina wiejska pod tą samą nazwą.

Wikipedia i GUS zgadzają się dla 2023 r. (21 314 osób); różnią się tylko datą zapisu, nie liczbą. Polskawliczbach.pl podaje z kolei 21 180 osób dla 2024 r., liczbę bliską, ale nie identyczną z GUS (21 055); rozbieżności portal nie wyjaśnia.

Źródła, z których korzystałam przy tym tekście: – GUS, Bank Danych Lokalnych — dane roczne dla miasta, gminy wiejskiej i powiatu, stan na 31 grudnia – Wikipedia — te same dane GUS, opisane jako stan na 1 stycznia kolejnego roku – poland.gg i mscanner.pl — zestawienia danych GUS, czasem pod hasłem „Bartoszyce” opisujące gminę wiejską, nie miasto – Polona, Biblioteka Narodowa — zdigitalizowane roczniki statystyczne sprzed lat

W dziale regionaliów miałam nawyk, który zostaje mi do dziś: przy każdej liczbie zapisywać źródło, datę stanu i kod jednostki. W Polonie jest zdigitalizowany „Rocznik Statystyczny Powiatu Bartoszyce” R. 1 z 1971 r., wydany przez Powiatowy Inspektorat Statystyczny w Bartoszycach. W całej bazie jest 41 publikacji z hasłem „Bartoszyce”, najstarsza z 1946 r. To dobry punkt startu dla kogoś, kto chciałby policzyć, ile miasta przybyło po wojnie. Bieżące komunikaty miasta zebrane są w tekście o tym, skąd brać aktualności z Bartoszyc.

Czy są już dane za 2026 rok?

Nie, GUS opublikuje stan ludności na 31 grudnia 2026 r. dopiero w 2027 r. Ostatnia oficjalna liczba to 20 767 osób z końca 2025 r. Przy tempie ubytku z ostatniego roku szeregu (−288 osób) na koniec 2026 r. wyszłoby ok. 20 480 mieszkańców. To własny rachunek z tempa spadku, nie dana GUS.